AKTUALNOŚCI

STRAŻ NARODOWA I WOLSCY PATRIOCI UPAMIĘTNILI 70. ROCZNICĘ ŚMIERCI "ŁUPASZKI"

Zygmunt Szendzielarz jako ochotnik wstąpił w wieku 21 lat w 1931 r. do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej, którą ukończył rok później w stopniu kaprala podchorążego. Potem zakwalifikował się do Szkoły Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu. Służbę wojskową rozpoczął w stopniu podporucznika w 4. Pułku Ułanów Zaniemeńskich w Wilnie jako dowódca plutonu. W marcu 1938 r. otrzymał awans na stopień porucznika, jednocześnie obejmując dowództwo 2. Szwadronu. W okresie służby wojskowej brał udział w licznych zawodach konnych, zajmując wysokie miejsca.

Uczestniczył w wojnie obronnej Polski 1939 r. jako dowódca 2. Szwadronu w 4. Pułku Ułanów Zaniemeńskich w składzie Wileńskiej Brygady Kawalerii pod dowództwem płk. dypl. Konstantego Druckiego-Lubeckiego. Przeszedł z pułkiem cały szlak bojowy od obrony Piotrkowa Trybunalskiego poprzez działania osłaniające odwrót 13 DP, 19 DP i 29 DP do przeprawy przez Wisłę, po której Wileńska BK przestała się liczyć jako związek taktyczny a 4. Pułk Ułanów nie stanowił już zwartej siły. Por. Szendzielarz na czele 2. Szwadronu dołączył 13 września do pododdziałów ppłk. Święcickiego, który zbierał rozproszone części Brygady. Następnego dnia podporządkowano je dowódcy kombinowanej Brygady Kawalerii pod dowództwem płk. Adama Zakrzewskiego. Szwadron por. Szendzielarza stoczył wówczas walki na szlaku od Lubartowa do Majdanu Sopockiego, gdzie wszedł następnie w skład GO Kawalerii gen. Władysława Andersa jako pododdział Kresowej Brygady Kawalerii pod dowództwem płk. dypl. Jerzego Grobickiego. Wszystkie te oddziały przebijały się na Węgry. Zostały jednak rozbite przez Niemców 26 września. Resztki z por. Z. Szendzielarzem dołączyły z kolei do Nowogródzkiej Brygady Kawalerii, która także szła w kierunku Węgier. Następnego dnia gen. W. Anders – wobec przeważających sił niemieckich i sowieckich – rozwiązał swoje oddziały i nakazał przebijać się małymi grupami na Węgry. Por. Szendzielarz dostał się wówczas do niewoli niemieckiej, z której wkrótce uciekł i przedostał się do Lwowa. Za udział w kampanii wrześniowej 1939 r. został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari V klasy.

Po zakończeniu działań wojennych próbował dostać się przez Węgry do Francji do odtwarzanego Wojska Polskiego, ale zamiar ten nie powiódł się. Wobec tego wrócił do Wilna, aby poprzez Litwę wyjechać za granicę. Po kilkakrotnych niepowodzeniach włączył się do pracy konspiracyjnej w Wilnie w ramach ZWZ-AK. Wtedy to przyjął pseudonim "Łupaszko" (po słynnym zagończyku z okresu walk z bolszewikami w latach 1919-1920 ppłk. Jerzym Dąbrowskim). Wiosną 1943 r. znalazł się w bezpośredniej dyspozycji Komendy Okręgu Wileńskiego AK, która w pod koniec sierpnia tego roku oddelegowała go na dowódcę pierwszego oddziału partyzanckiego AK na Wileńszczyźnie dowodzonego wcześniej przez ppor. Antoniego Burzyńskiego ps. "Kmicic". Oddział ten został rozbrojony i częściowo zniszczony przez sowiecką I Wileńską Brygadę im. Woroszyłowa. Jesienią 1943 r. oddział por. Z. Szendzielarza liczył już ok. 100 ludzi. Przyjął on nazwę 5. Wileńskiej Brygady AK, zwanej też nieoficjalnie Brygadą Śmierci. Brygada operowała na terenie na płn.-wsch. od Wilna.

Prowadziła ona walki zarówno z Niemcami i ich sojusznikami litewskimi, jak też partyzantką sowiecką.

Na pocz. kwietnia 1944 r., po odprawie w komendzie Okręgu, został przypadkowo aresztowany u swojej teściowej przez Litwinów, którzy przekazali go władzom niemieckim. Niemcy zaproponowali mu wówczas zaprzestanie walk i wspólną akcję przeciwko sowieckiej partyzantce, a w zamian dostawy uzbrojenia. Por. Szendzielarz odmówił, zasłaniając się brakiem kompetencji do tego typu kontaktów. Został pod koniec kwietnia zwolniony najprawdopodobniej przez samych Niemców, którzy potraktowali to jako akt dobrej woli wobec komendy Okręgu w celu nawiązania ponownych rozmów. Pod koniec maja nastąpiło skoncentrowanie czterech brygad AK w celu utworzenia większych zgrupowań partyzanckich. Brygada "Łupaszki" weszła w skład Zgrupowania nr 2 pod dowództwem mjr. Mieczysława Potockiego ps. "Węgielny". W tym czasie por. Z. Szendzielarz prawdopodobnie otrzymał awans do stopnia rotmistrza. Dla zmylenia władz sowieckich rtm. Szendzielarz zmienił nazwę swojej Brygady na "Brygada Warszawska", a sam przyjął nowy pseudonim "Żelazny". Pod koniec VII 1944 r. Brygada, manewrując między oddziałami niemieckimi i sowieckimi, przeszła w lasy Puszczy Grodzieńskiej. Tutaj została otoczona przez Sowietów. Rtm. Szendzielarz rozkazał rozformować oddział, a żołnierzom wrócić do domu lub przebijać się małymi grupami na zachód, do Lasów Augustowskich. Drugi wariant wybrała większość oficerów z dowódcą na czele. Formalne rozwiązanie 5. Wileńskiej Brygady AK nastąpiło 23 sierpnia 1944 r. w okolicy wsi Porzecze w Puszczy Grodzieńskiej.

Z resztkami Brygady podporządkował się 20 września 1944 r. komendantowi Okręgu Białostockiego AK ppłk. Władysławowi Liniarskiemu ps. "Mścisław". Ten nakazał "Łupaszce" trwać w Puszczy Białowieskiej i organizować kadrowy oddział z rozbitków z nowogródzkich i wileńskich oddziałów AK. W dniu 10 listopada rtm. Z. Szendzielarz został awansowany przez ppłk. W. Liniarskiego do stopnia majora. Na przełomie stycznia i lutego 1945 r. ppłk. W. Liniarski mianował "Łupaszkę" komendantem

partyzantki Okręgu Białostockiego AKO, a 5. Wileńska Brygada stała się

oddziałem dyspozycyjnym Komendy AKO. Odtąd prowadzono walki z regularnymi

oddziałami Armii Czerwonej i LWP, KBW, NKWD oraz grupami UB i MO. Szczególnie

wagę zwracano na likwidację agentów komunistycznych i członków PPR, którzy byli

uważani za zdrajców. W poł. maja 1945 r. Brygada liczyła ok. 200 ludzi i

składała się z pięciu pododdziałów: trzech szwadronów, kompanii szturmowej i

drużyny podoficerskiej.

W poł. września dotarł do Gdańska, gdzie zainstalował się ostatni komendant Okręgu Wileńskiego AK-DSZ ppłk Antoni Olechnowicz ps. "Pohorecki". Do spotkania z nim doszło pod koniec 1945 r. W tym czasie "Łupaszko" podjął także akcję propagandową, która polegała na redagowaniu, powielaniu i rozprowadzaniu ulotek o treści antykomunistycznej.

Fragment ulotki z marca 1946 roku autorstwa mjr. Zygmunta Szendzielarza "Łupaszki" głosił:

"… Nie jesteśmy żadną bandą, tak jak nas nazywają zdrajcy i wyrodni synowie naszej ojczyzny. My jesteśmy z miast i wiosek polskich[…] My chcemy, by Polska była rządzona przez Polaków oddanych sprawie i wybranych przez cały Naród, a ludzi takich mamy, którzy i słowa głośno nie mogą powiedzieć, bo UB wraz z kliką oficerów sowieckich czuwa. Dlatego też wypowiedzieliśmy walkę na śmierć lub życie tym, którzy za pieniądze, ordery lub stanowiska z rąk sowieckich, mordują najlepszych Polaków domagających się wolności i sprawiedliwości."

W poł. sierpnia – wobec coraz silniejszego nasycenia terenu siłami komunistycznymi – mjr Z. Szendzielarz podjął decyzję przejścia w Białostockie i połączenia się z 6. Brygadą, co nastąpiło do poł. października i tylko siłami szwadronu "Lufy". Najprawdopodobniej w grudniu "Łupaszko" otrzymał od ministra bezpieczeństwa publicznego Stanisława Radkiewicza list, w którym ten nakłaniał go" do rozwiązania oddziałów, a w zamian obiecywał możliwość swobodnego opuszczenia Polski. Stan Brygady systematycznie malał i ostatecznie – po rozmowach z niektórymi byłymi podkomendnymi, m.in. z L. Beynarem (Pawłem Jasienicą) – "Łupaszko" zaprzestał czynnej walki zbrojnej i postanowił powrócić do cywilnego życia.

Pod koniec kwietnia 1947 r. udał się na Śląsk, gdzie zamieszkał w miejscowości Królowa w pow. Głubczyce. Dowództwo polowe nad 6. Brygadą przekazał ppor. Władysławowi Łukasikowi ps. "Młot". Sobie pozostawił natomiast ogólną komendę. W czerwcu 1948 r. UB rozpracował i rozbił Okręg Wileński AK. W rezultacie 30 czerwca w Osielcu pod Zakopanem został aresztowany mjr Zygmunt Szendzielarz.

Natychmiast po aresztowaniu "Łupaszko" został przewieziony do Warszawy i osadzony w więzieniu mokotowskim przy ul. Rakowieckiej. Przebywał w nim 2,5 roku, do 8 lutego 1951 r. W dniu 23 X 1950 r. rozpoczął się proces b. członków Okręgu Wileńskiego AK, w którym oskarżonymi byli: ppłk A. Olechnowicz, kpt. Henryk Borowski ps. "Trzmiel", mjr Z. Szendzielarz, ppor. Lucjan Minkiewicz ps. "Wiktor", Lidia Lwow ps. "Lala" i Wanda Minkiewicz ps. "Danka". Wszyscy, oprócz kobiet, dostali wyroki śmierci. "Łupaszko" zamordowany został 8 lutego 1951 roku w więzieniu na

Mokotowie.

Wiosną 2013 r. badacze Instytutu Pamięci Narodowej odkryli i zabezpieczyli jego szczątki podczas prac ekshumacyjnych na terenie Kwatery na Łączce, na warszawskich Powązkach. Na wniosek rodziny, organizacją pogrzebu zajęła się Fundacja Niezłomni im. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”. Jego uroczysty pogrzeb państwowy z udziałem prezydenta RP Andrzeja Dudy i ministra obrony narodowej Antoniego Macierewicza odbył się 24 kwietnia 2016 r. na Cmentarzu Wojskowym na

Powązkach. Oficer został pochowany z honorami wojskowymi w grobie rodzinnym, razem ze zmarłą w 2012 r. córką, Barbarą Szendzielarz (kwatera A18 rząd 1 miejsce 30).

Upamiętniając 70 rocznicę śmierci majora "Łupaszki" działacze Straży Narodowej oraz Wolscy Patrioci uporządkowali miejsce pochówku, złożyli wieniec i zapalili znicze.

Subskrybuj Biuletyn

Zero spamu! Same konkrety! 😎

Dla zainteresowanych: polityka prywatności.

Znajdź nas na Facebooku, podążaj na Twitterze i obserwuj na Instagramie!

Polityka Prywatności Copyright ©2021 Straż Narodowa - Wszelkie prawa zastrzeżone.

Korzystamy z Ciasteczek - jak każdy. Jak chcesz, w linku obok przeczytasz całą naszą Politykę Prywatności (dużo tego i nudne). A możesz też kliknąć zielony przycisk i wtedy ten pasek zniknie. View more
Cookies settings
Accept
Polityka Prywatności
Privacy & Cookies policy
Cookie nameActive
Postanowienia ogólneAdministratorem danych osobowych jest Stowarzyszenie Roty Marszu Niepodległości (zwane dalej: „Stowarzyszeniem”) z siedzibą w Pruszkowie (adres: 5-800 Pruszków, ul. Przechodnia 32), identyfikujące się numerami NIP: 5342601946 , REGON: 383529583. Stowarzyszenie chroni dane zgodnie z wymogami powszechnie obowiązujących przepisów prawa tj. Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. oraz innymi aktami prawnymi mającymi zastosowanie przy ochronie danych osobowych.Administrator danych osobowychJako administrator danych osobowych Stowarzyszenie odpowiada za wyznaczenie celu i sposobu przetwarzania danych, a także za ich bezpieczeństwo. Stowarzyszenie przetwarza dane osób, które:
  • Wstąpiły do Stowarzyszenia;
  • Podpisały dowolną petycję Stowarzyszenia;
  • Przekazały darowiznę na rzecz Stowarzyszenia;
  • Wsparły działania Stowarzyszenia w grupie lokalnej, szkolnej lub dukacyjnej;
  • Wzięły udział w akcjach lub działaniach Stowarzyszenia;
  • Skontaktowały się ze Stowarzyszeniem za pośrednictwem telefonu, listu ub maila;
  • Zwróciły się do Stowarzyszenia z prośbą o wsparcie
Kontakt z osobą nadzorującą przetwarzanie danych osobowych w organizacji jest możliwy drogą elektroniczną pod adresem e-mail: dane@roty.plZasady przetwarzania danychDane osobowe przetwarzane są w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa oraz wdrożoną polityką prywatności.
  • Przetwarzamy dane na podstawie udzielonej zgody np. w celu przesłania informacji o najnowszych akcjach w obronie praw człowieka
  • Przetwarzamy dane na podstawie zawartej umowy np. w celu dostarczenia zamówionego w sklepie towaru
  • Przetwarzamy dane na podstawie uzasadnionego interesu prawnego np. w celu pozyskania funduszy oraz obrony praw człowieka
  • Przetwarzamy dane na podstawie prawnych zoobowiązań np. w celu poinformowania naszych członków i członkiń o Walnym Zgromadzeniu
W zależności od rodzaju relacji ze Stowarzyszeniem zakres gromadzonych i analizowanych danych może być różny.
  • Przetwarzamy dane osobiste np. imię, nazwisko, dane teleadresowe, adres e-mail, data urodzenia, wiek i płeć
  • Przetwarzamy dane dotyczące decyzji np. preferowanego kanału komunikacji
  • Przetwarzamy dane dotyczące zainteresowań np. praw kobiet
  • Przetwarzamy dane dotyczące zaangażowania w nasze inicjatywy np. grupę lokalną
  • Przetwarzamy dane dotyczące wsparcia finansowego np. przesłanych darowizn
  • Przetwarzamy dane dotyczące udziału w naszych akcjach np. podpisania petycji
Stowarzyszenie przetwarza dane osobowe w ściśle określonych celach.
  • Przetwarzamy dane w celu wysyłania informacji o prowadzonych przez nas działaniach i akcjach
  • Przetwarzamy dane w celu zabezpieczenia działań administracyjnych i księgowych
  • Przetwarzamy dane w celu dopasowania preferowanego sposobu komunikacji
  • Przetwarzamy dane w celu uzyskania finansowego wsparcia naszych działań
  • Przetwarzamy dane w celu zachęcenia do sprzeciwiania się antypolonizmowi
  • Przetwarzamy dane w celu realizacji naszych prawnych zobowiązań
  • Przetwarzamy dane w celu analizy skuteczność naszych kampanii i działań marketingowych
  • Przetwarzamy dane w celu przechowywania historii Twojego wsparcia (przekazanych darowizny i podjętych akcji)
  • Przetwarzamy dane w celu dotarcia do osób, które mają podobne zainteresowania jak nasi sympatycy
  • Przetwarzamy dane w celu określenia zainteresowań, preferencji i poziomu potencjalnego zaangażowania naszych sympatyków
  • Przetwarzamy dane w celu zarządzania uczestnictwem w naszych wydarzeniach
Forma kontaktu ze strony Stowarzyszenia zależy od zakresu udzielonej wcześniej zgody, podstawy prawnej przetwarzania danych oraz treści samego komunikatu.
  • Wysyłamy wiadomości za pomocą poczty elektronicznej
  • Dzwonimy lub wysyłamy wiadomości na telefony komórkowe
  • Dzwonimy na telefony stacjonarne
  • Wysyłamy listy za pomocą poczty tradycyjnej
Stowarzyszenie może profilować przekazywane treści na podstawie zainteresowań działalnością organizacji. Stowarzyszenie ma prawo udostępniać dane osobowe podmiotom upoważnionym na podstawie właściwych przepisów prawa (np. organom ścigania) oraz stosownych umów, a także dostawcom usług bazodanowych.Dane osobowe przetwarzane są w zabezpieczonych bazach danych wyłącznie przez osoby posiadające odpowiednie upoważniania. Dane osobowe są przetwarzane z uwzględnieniem zasad:
  • Rozliczalności;
  • Przejrzystości;
  • Prawidłowości;
  • Rzetelności;
  • Integralności;
  • Poufności.
Stowarzyszenie zastrzega sobie prawo do przetwarzania danych po cofnięciu zgody na potrzeby dochodzenia ewentualnych roszczeń przed sądem, a także w celach archiwalnych i statystycznych.Postanowienia końcoweKażda osoba, której dane są przetwarzane, ma prawo do bezpłatnego:
  • Dostępu do danych;
  • Sprostowania nieprawidłowych i uzupełnienia niekompletnych danych;
  • Żądania usunięcia danych;
  • Żądania ograniczenia przetwarzania danych;
  • Wniesienia skargi do organu nadzorczego.
Usunięcie danych osobowych może nastąpić na skutek cofnięcia zgody, w dowolnym momencie, bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem.Stowarzyszenie może zmienić politykę prywatności bez podania przyczyny w dowolnym momencie. Zmiany, o których mowa w zdaniu poprzednim, nie ograniczają praw nabytych przed wejściem zmian w życie.O treści zmian polityki prywatności Stowarzyszenie poinformuje poprzez umieszczenie na stronie internetowej: https://roty.pl wiadomości o zmianach, przy czym wiadomość ta utrzymana będzie na stronie przez okres co najmniej 10 (dziesięciu) kolejnych dni kalendarzowych.Wszystkie zainteresowane osoby mogą uzyskać dostęp do polityki prywatności w każdym czasie za pośrednictwem odnośnika dostępnego na stronie internetowej: https://roty.pl, a następnie skopiować treść do pliku oraz wydrukować ją.
Save settings
Cookies settings